เรียนรู้ร่วมใจไทยทั้งชาติ ตามรอยพระยุคลบาทองค์ราชันย์

Posted by

ท่ามกลางความเศร้าโศกสุดวิปโยคของปวงชนชาวไทย ในการเสด็จสู่สวรรคาลัยของพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช ในวันที่ 13 ตุลาคม พ.ศ. 2559 ที่ผ่านมา ได้ปรากฏพลังทางบวกของชาวไทยในการช่วยเหลือประคับประคองจิตใจระหว่างบุคคลหลายหมู่เหล่า ในช่วงเวลาแห่งความเศร้าโศกใจนี้ ไม่ว่าจะเป็นการแบ่งปันวัตถุสิ่งของ อาหารเครื่องดื่ม เสื้อผ้า เครื่องอุปโภคบริโภค หรือการเอื้อเฟื้อให้บริการในงานหรือความถนัดของแต่ละบุคคล เพื่อแบ่งปันทางอารมณ์ ช่วยเหลือเกื้อกูลแสดงน้ำใจในช่วงเวลาที่ท้าทายนี้

การแบ่งปันในข้างต้น นอกจากเป็นการร่วมรู้สึกแบ่งปันขวัญและกำลังใจให้แก่กันในยามจิตใจสั่นคลอน ส่วนหนึ่งนั้น ยังมีที่มาจากความตั้งใจของหลายภาคส่วนที่จะปฏิบัติตามรอยพระยุคลบาทขององค์พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช โดยยึดเอาพระองค์เป็นแบบอย่างในการแบ่งปันช่วยเหลือซึ่งกันและกัน

ชาวไทยโชคดีเป็นล้นพ้น ที่ได้มีโอกาสได้ชื่นชมพระบารมีและซึมซับถึงพระราชจริยาวัตรอันงดงามยิ่งของพระองค์ พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงเป็นแบบอย่างให้ชาวไทยได้เรียนรู้ผ่านพระราชจริยวัตรของพระองค์ ทรงเป็นแบบอย่างการเรียนรู้ การดำเนินชีวิต ซึ่งนับเป็นการเรียนรู้ผ่านแบบอย่างที่สมบูรณ์ที่สุดในเชิงจิตวิทยา หากเราสามารถปฏิบัติตามท่านได้เพียงเสี้ยวธุลี ก็จะนำมาซึ่งมงคลให้แก่ตนเอง และความเจริญวัฒนาให้แก่ประเทศชาติ

ในเชิงจิตวิทยานั้น พสกนิกรชาวไทยโชคดีเหลือล้น ที่ได้เรียนรู้ตามรอยพระยุคลบาท การเรียนรู้นี้อาจอธิบายได้ด้วยทฤษฎีการเรียนรู้ ซึ่งโดยดั้งเดิมนั้น มุ่งเน้นให้ความสนใจเฉพาะผลลัพท์ของพฤติกรรมมนุษย์ หากแต่ในระยะหลังได้ขยายความว่าการเรียนรู้อาจเกิดขึ้นผ่านกระบวนการการสังเกต โดยผนวกเอาความคิด การสังเกต การเลียนแบบพฤติกรรมมาใช้ประกอบ โดยบุคคลไม่จำเป็นลงมือกระทำพฤติกรรมเองโดยตรง เพื่อเรียนรู้ผลลัพท์เท่านั้น หากแต่สามารถใช้กระบวนการคิดการสังเกตมาใช้คาดการณ์และลอกเลียนแบบจากบุคคลที่จัดได้ว่าเป็นบุคคลต้นแบบ

จากการวิจัยทางจิตวิทยา ปรากฏอย่างชัดเจนถึง ความสำคัญของบุคคลต้นแบบ ผลการวิจัยแสดงว่าหากบุคคลต้นแบบแสดงพฤติกรรมที่ดีที่พึงประสงค์ บุคคลที่เลียนแบบก็จะได้อานิสงค์ พลอยเรียนรู้พฤติกรรมทางบวกตามไปด้วย ในทางกลับกัน หากบุคคลต้นแบบแสดงพฤติกรรมไม่พึงประสงค์ การเรียนรู้ก็จะเป็นไปในทางลบ บุคคลกลับรับถ่ายโอนพฤติกรรมทางลบนั้นมาด้วย โดยเฉพาะเมื่อผู้ที่เรียนรู้ยังอยู่ในวัยเยาว์

ในเชิงจิตวิทยานั้น โอกาสที่จะได้พบเห็นผู้ที่เป็นแบบอย่างอันดีงามในทุกด้านของการดำรงชีวิตนั้นเกิดขึ้นได้ยากหนักนัก แต่ปวงประชาชาวไทยส่วนใหญ่ได้มีโอกาสมาตลอดชีวิต ในการซึมซับเรียนรู้จากพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว นอกจากนั้น พระองค์ท่านยังทรงพร้อมถึงคุณลักษณะที่เอื้ออำนวยให้การเรียนรู้แก่ปวงชนชาวไทยได้อย่างง่ายดาย

ในเชิงจิตวิทยานั้น มิใช่ว่าคนเราจะพร้อมที่จะสังเกตหรือเรียนรู้จากทุกผู้คนที่ผ่านเข้ามาในชีวิต โดยทั่วไป เราจะมีแรงจูงใจเป็นพิเศษที่จะเรียนรู้จากบุคคลสองกลุ่มใหญ่ ๆ กลุ่มแรกคือผู้ที่มีลักษณะพื้นฐานใกล้เคียงกับตนเอง กล่าวคือ มีเพศ วัย อายุ พื้นฐานลักษณะนิสัยใกล้เคียงกับผู้เรียนรู้ ส่วนในกลุ่มที่สองนั้น บุคคลที่เรามักลอกเลียนแบบคือผู้ที่เรามีทัศนคติทางบวก รู้สึกชื่นชมพอใจ พร้อมมอบความศรัทธาให้เป็นพื้นฐาน

เป็นที่น่าสนใจว่าการเรียนรู้ปฏิบัติตามพระจริยาวัตรของพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวนั้น เกิดขึ้นกับปวงชนชาวไทยที่มีความหลากหลายในหลายประเด็น ไม่ว่าจะเป็นเด็ก – ผู้ใหญ่ ชาย – หญิง และผู้ที่แตกต่างกันทั้งในเศรษฐสถานะและสภาวะของชีวิต บุคคลเหล่านั้นต่างน้อมนำพระองค์ท่านมาเป็นแบบอย่าง ประเด็นนี้น่าที่จะชี้ชวนให้เห็นถึงพลังแห่งความรักความศรัทธา ที่ปวงประชาชาวไทยมีต่อพระองค์ท่าน อันเป็นที่มาของการน้อมนำพระราชจริยาวัตรของพระองค์เป็นแบบอย่าง ส่งผลให้เกิดการเรียนรู้อันทรงคุณค่ายิ่งให้แก่พสกนิกรชาวไทย

ความโชคดีของปวงชนชาวไทย มิได้หยุดไว้แต่ที่การได้มีโอกาสซึมซับยึดเอาพระราชจริยาวัตรอันงดงามของพระองค์ท่านมาเป็นแบบอย่างเท่านั้น หากแต่ยังมีโอกาสได้รับฟังกระแสพระราชดำรัสในประเด็นอันทรงคุณค่าต่าง ๆ ที่ช่วยทำให้แบบอย่างที่สังเกตเห็นจากพระองค์ท่านปรากฏชัดเจนยิ่งขึ้น อันจะเอื้อให้เกิดความกระจ่างชัดในการเรียนรู้และดำเนินตามรอยพระยุคลบาทตามไปด้วย ตามหลักจิตวิทยาแล้ว การเรียนรู้จากตัวแบบจะมีประสิทธิภาพสูงสุดหากระหว่างการสังเกตจะมีคำอธิบายถึงที่มาที่ไปของพฤติกรรมประกอบด้วย ที่สำคัญคือ ต้องมีความสอดคล้องระหว่างคำอธิบายและพฤติกรรมที่ปรากฏ อีกทั้งยังมีคำบอกเล่าจากตัวแบบถึงความพึงพอใจต่อพฤติกรรมพึงประสงค์ที่ได้กระทำ พูดกันง่าย ๆ หากตัวแบบแสดงความเบื่อหน่ายไม่พอใจถึงพฤติกรรมของตนเองหรือผลที่ได้รับ โอกาสที่ผู้สังเกตจะเลียนแบบพฤติกรรมดังกล่าวก็จะลดน้อยลง

ปวงชนชาวไทยคงเห็นสอดคล้องกันว่า ไม่เคยมีสักครั้งที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช มีพระกระแสแสดงความเหนื่อยล้าหรือเบื่อหน่ายต่อพระราชกรณียกิจอันยิ่งใหญ่ ซึ่งทรงปฏิบัติอย่างต่อเนื่องเพื่อประเทศไทย ในทางกลับกัน เราได้รับรู้ถึงกระแสพระราชดำรัสที่แสดงถึงพระขัตติยะมานะในอันที่จะสร้างความเจริญวัฒนาให้แก่ประเทศไทย อันช่วยส่งเสริมให้ชาวไทยได้เรียนรู้เกิดแรงบันดาลใจในการน้อมนำพระราชจริยาวัตรมาเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตด้วย ความซาบซึ้งในพระมหากรุณาธิคุณของพระองค์ท่าน ที่เป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิตนี้ น่าที่จะช่วยเอื้อให้พสกนิกรชาวไทยได้ก้าวผ่านช่วงเวลาที่สุดเศร้าโศกใจได้ดีขึ้น

นับเป็นโชคดียิ่งของสังคมไทยที่ได้มีแบบอย่างที่แสนประเสริฐนี้ จากพระบาทสมเด็จพระปรมินทร มหาภูมิพลอดุลยเดช ความรักความศรัทธาที่ปวงชนชาวไทยมีต่อพระองค์ท่านนับเป็นคำอธิบายว่าเหตุใดประชาชนทุกหมู่เหล่า แม้มีความแตกต่างหลากหลาย พากันร่วมใจน้อมนำและยึดเอาพระองค์เป็นต้นแบบในการเรียนรู้แนวทางการดำเนินชีวิต

นอกเหนือพระราชจริยาวัตรอันงดงามที่พระองค์ท่าน ทรงพระกรุณาปฏิบัติเป็นแบบอย่างให้แก่ชาวไทยแล้ว พระองค์ยังทรงพระกรุณามีพระราชดำรัสในประเด็นต่าง ๆ ที่ช่วยเอื้ออำนวยการเรียนรู้ยิ่งขึ้น สอดคล้องกับหลักทางจิตวิทยาที่ว่า การเรียนรู้จากตัวแบบจะมีประสิทธิภาพสูงสุดหากผู้เรียนรู้ได้รับคำอธิบายประกอบการสังเกตอีกด้วย นอกจากนี้ ยังปรากฏถึงความสอดคล้องระหว่างพระราชดำรัสและพระราชจริยาวัตรที่ปรากฏ ด้วยองค์ประกอบเหล่านี้จึงช่วยเอื้ออำนวยให้ชาวไทยได้เรียนรู้ทวีแรงบันดาลใจในการน้อมนำพระราชจริยาวัตรมาเป็นแบบอย่างในการดำเนินชีวิต ดังนั้น เมื่อพิจารณาองค์ประกอบของการเป็นแบบอย่างอันดีตามมุมมองจิตวิทยาแล้ว จึงพบว่าพระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดชทรงเป็นแบบอย่างที่สมบูรณ์ในการดำเนินชีวิต

**********************************************

บทความจากสารคดีทางวิทยุรายการจิตวิทยาเพื่อคุณ – วิทยุจุฬาฯ FM 101.5 MHz

โดย ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.กุลยา พิสิษฐ์สังฆการ

คณะจิตวิทยา จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย

**********************************************

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s